OTCnow.gr
Το Ελληνικό portal για τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα (ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ.)

Αυτοθεραπεία

Τα πλεονεκτήματα και οι κίνδυνοι της αυτοθεραπείας

0 416

Η χρήση φαρμάκων χωρίς προηγούμενη ιατρική συμβουλή σχετικά με την ένδειξη, τη δοσολογία και η διάρκεια της θεραπείας αναφέρεται ως αυτοθεραπεία [1]. Τις περισσότερες φορές για κάποια ασθένεια, η αυτοθεραπεία είναι η πρώτη επιλογή που την καθιστά μία κοινή πρακτική παγκοσμίως.

Πλεονεκτήματα

Η αυτοθεραπεία για να γίνεται υπεύθυνα απαιτεί ένα ορισμένο επίπεδο γνώσης στην υγεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις έχει ορισμένα πλεονεκτήματα για την προσωπική και τη δημόσια υγεία. Η αυτοθεραπεία θεωρείται ότι μειώνει το φορτίο των ιατρικών υπηρεσιών, μειώνει το χρόνο αναμονής για να επισκεφτεί κάποιος τον ιατρό και εξοικονομεί κόστος, ιδιαίτερα στις χώρες με περιορισμένες δαπάνες στον τομέα της υγείας [1].

Η ύπαρξη κατάλληλων μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων μπορεί επίσης να μειώσει την παράνομη χρήση συνταγογραφούμενων προϊόντων χωρίς ιατρική συνταγή. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα παρέχουν θεραπεία σε παθήσεις που μπορεί να μην καλύπτονται από συνταγογραφούμενα φάρμακα.

Ένα επίσης χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπου η αυτοθεραπεία είχε ευεργετικά οφέλη στη δημόσια υγεία, είναι στην περίπτωση διακοπής του καπνίσματος στις ΗΠΑ.
Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται ότι στη θεραπεία αντικατάστασης νικοτίνης στις ΗΠΑ υπήρξαν περίπου 300,000 επιπλέον πρώην καπνιστές ετησίως, κάτι που μεταφράζεται σε αύξηση κατά 152% στην χρήση της. Με άλλα λόγια πρόκειται για 300,000 ανθρώπους κάθε χρόνο που κατάφεραν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, εμφυσήματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής προσβολής και επιπλοκών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης λόγω της αυτοθεραπείας η οποία τους βοήθησε να σταματήσουν το κάπνισμα.

Συνεπώς, το παράδειγμα αυτό δείχνει πως όταν η αυτοθεραπεία χρησιμοποιείται κατάλληλα μπορεί να αυξήσει την πρόσβαση και να βελτιώσει την εικόνα κόστους-οφέλους για τον ασθενή.

 

Κίνδυνοι

Η αυτοθεραπεία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες όπως η εκπαίδευση, το φύλο, η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση και τη διαθεσιμότητα των σχετικών φαρμάκων [2]. Όμως όταν η αυτοθεραπεία δε γίνεται υπεύθυνα, ενέχει ορισμένους κινδύνους αφού μπορεί να αυξήσει την οικονομική επιβάρυνση των ασθενών αλλά και να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία τους όταν πρόκειται για καταστάσεις που απαιτούν ιατρική παρέμβαση [2]. Η ακατάλληλη χρήση μπορεί να οδηγήσει σε παράλογη χρήση φαρμάκων, καθυστέρηση στην αναζήτηση ιατρικής συμβουλής, αυξημένες παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις φαρμάκων [3]. Υπάρχουν άρθρα στη διεθνή βιβλιογραφία που αναφέρουν περιπτώσεις όπου τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα (ΜΗΣΥΦΑ) έχουν συσχετιστεί με αρνητικές αντιδράσεις στην υγεία ή ακόμα και θανάτους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της παρακεταμόλης, ενός ευρέως χρησιμοποιούμενου αναλγητικού-αντιπυρετικού που ανήκει στα ΜΗΣΥΦΑ και θεωρείται γενικά από τα πλέον ασφαλή φάρμακα.
Ωστόσο, η παρακεταμόλη όταν καταναλώνεται σε υψηλές δόσεις και για μεγάλα χρονικά διαστήματα μπορεί να οδηγήσει σε ηπατοτοξικότητα και άλλες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Αντίστοιχη είναι η περίπτωση με άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα τα οποία δεν απαιτούν ιατρική συνταγή και χρησιμοποιούνται ευρέως.
Όμως αυτά τα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν αύξηση της αρτηριακής πίεση, νεφροπάθειες καθώς και πολύ συχνά ερεθισμό του γαστρεντερικού συστήματος που φτάνει μέχρι την εκδήλωση γαστρίτιδας ή/και έλκους.

Ένα άλλο παράδειγμα αφορά την αυτοθεραπεία με τα αντιβιοτικά. Αρκετές μελέτες έχουν αποκαλύψει τη χρήση υποθεραπευτικών δόσεων των αντιβιοτικών γεγονός που σημαίνει λανθασμένη αντιμετώπιση της λοίμωξης, κίνδυνο για τον ίδιο τον ασθενή, αλλά και για τη δημόσια υγεία λόγω της ανάπτυξης ανθεκτικών στελεχών των μικροβίων. Μία μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε χώρα της Αφρικής για την εκτίμηση της έκτασης της αυτοθεραπείας με αντιβιοτικά και αντιαλλεργικά, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ποσοστό της αυτοθεραπείας είναι ιδιαίτερα υψηλό με το 73% του πληθυσμού να αναφέρει ότι έχει χρησιμοποιήσει τέτοια φάρμακα [4]. Δεδομένης της αυξανόμενης παγκόσμιας αντίστασης για τα αντιβιοτικά, αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.

 

Συμπεράσματα

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η υπεύθυνη αυτοθεραπεία μπορεί να:

  • Συμβάλει στην πρόληψη και θεραπεία συμπτωμάτων και παθήσεων που δεν απαιτούν ιατρική συμβουλή.
  • Μειώσει την αυξανόμενη πίεση στις ιατρικές υπηρεσίες για τα λιγότερα σημαντικά ιατρικά θέματα, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου είναι περιορισμένοι οι ανθρώπινοι και οι οικονομικοί πόροι.
  • Αυξήσει τη δυνατότητα υγειονομικής περίθαλψης σε πληθυσμούς που ζουν σε αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές, όπου η πρόσβαση σε ιατρικές συμβουλές μπορεί να είναι δύσκολη.
  • Επιτρέψει στους ασθενείς να ελέγχουν τις χρόνιες παθήσεις τους.

Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) αποδέχεται την ιδέα της αυτοθεραπείας και βασίζεται στο δίπτυχο ότι όταν ο καταναλωτής το απαιτεί και ο νόμος το προβλέπει, τότε αποτελεί μία πραγματικότητα του υγειονομικού συστήματος.

Στην Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναφέρει ότι θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω η υπεύθυνη αυτοθεραπεία, η οποία θα προωθήσει τη δυνατότητα των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναλάβουν την ευθύνη για την υγεία τους και επίσης να συμβάλουν στη μείωση των δαπανών για την υγεία. Κλείνοντας αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια, η υπεύθυνη αυτοθεραπεία έχει αναγνωριστεί ως σημαντικό στοιχείο της μακροπρόθεσμης πολιτικής για την υγεία από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

 

Βιβλιογραφία

  1. World Health Organization. The role of pharmacist in self- care and self-medication(1998; 17 pages). Available from: http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Jwhozip32e/
  2. Asam F. Sawalha, Assessment of Self-Medication Practice among University Students in Palestine: Therapeutic and oxicity Implications. The Islamic University Journal (Series of Natural Studies and Engineering).2007; 15(2): 67-82
  3. Stevenson, R. MacWalter, R.S. Harmse, J.D. Wilson, E.Mortality during the winter flu epidemic-two cases of death associated with self-mediation, Scottish Medical Journal, 2001; 46; 84-86.
  4. AwadA.,Eltyb.I, MatoweL. Thalib L, Self-medication with Antibiotics and Antimalarials in the community of Khartoum state, Sudan. J Pharm Pharm Sci. 2005

- διαφήμιση -

Σχόλια
Φορτώνει...