OTCnow.gr
Το Ελληνικό portal για τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα (ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ.)

Πνευματικότητα και εναλλακτικές πρακτικές ως μέσα θεραπείας

Τι είναι οι ολιστικές θεραπείες και πώς μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή;

0 132

Πνευματικότητα

Η «πνευματικότητα» αποτελεί στις μέρες μας μία έννοια που απασχολεί ένα σημαντικό ποσοστό των ανθρώπων, ανεξάρτητα από το αν τυπικά τηρούν συγκεκριμένη θρησκεία και πεποίθηση. Ως «πνευματικότητα» θεωρείται η πτυχή της ανθρώπινης φύσης που αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αναζητούν και εκφράζουν το νόημα και το σκοπό της ζωής τους καθώς και τον τρόπο που βιώνουν τη σύνδεσή τους με τη στιγμή, τον εαυτό τους, τους άλλους, τη φύση και με το Θείο (1). Η αναγνωρισμένη σχέση μεταξύ υγείας και πνευματικότητας στο δυτικό πολιτισμό αναγνωρίζεται μέσω της ύπαρξης παρεκκλησιών στα ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης τα οποία σκοπό έχουν να παράσχουν συμπονετική βοήθεια στους ασθενείς (2-4). Ωστόσο, ενώ η θρησκεία γενικά αναφέρεται σε ένα κωδικοποιημένο σύνολο πεποιθήσεων, παραδόσεων και πρακτικών, η πνευματικότητα είναι μια δυναμική διαδικασία που συνεπάγεται την άμεση, προσωπική σχέση του ατόμου με όλα όσα βλέπουμε (και δεν βλέπουμε) και εμπειρία γύρω από τον εαυτό μας, το σύμπαν και τη δημιουργία του και γενικά την αναζήτηση της «αλήθειας» της ζωής.

Είναι αξιοσημείωτο ότι στη σύγχρονη ζωή, πολλοί άνθρωποι χαρακτηρίζονται πλέον ως «πνευματικοί» παρά ότι ακολουθούν κάποια θρησκεία (5-8). Η φυσική αναζητεί την «αλήθεια» βασιζόμενη στα στοιχειώδη σωματίδια και τις θεμελιώδεις δυνάμεις (βαρύτητα, ηλεκτρομαγνητισμό, ασθενείς και ισχυρές δυνάμεις του πυρήνα), ο Χριστιανισμός βλέπει την αγάπη του Θεού (Θεία Αγάπη) ως ενέργεια που ενεργοποιεί τη δημιουργία, ενώ οι μυστικιστές και οι ανατολικές φιλοσοφίες κατανοούν τη δημιουργία/αλήθεια ως «ενέργειες» του Τσι που διαπερνά και ζωντανεύει τα πάντα (ζωντανεύει και άψυχα) (9). Η κατανόηση του κάθε ανθρώπου σχετικά με αυτές τις έννοιες και η σχέση του με τη ζωή εξελίσσονται διαρκώς καθώς η προσωπική εμπειρία, η γνώση και η σοφία μεγαλώνουν με το πέρασμα του χρόνου. Έτσι, η προσέγγισή μας στον τρόπο αντιμετώπισης των δυσκολίων και ιδιαίτερα των προβλημάτων υγείας αλλάζει καθώς μεγαλώνουμε και συγκεντρώνουμε μεγαλύτερη εμπειρία.

 

Ασθένεια – Θάνατος

Στη βιολογία θεωρείται ότι η ζωή είναι μια δυναμική διαδικασία που προσφέρει στους ζώντες οργανισμούς τις ευκαιρίες ή/και την εξελικτική πίεση για ανάπτυξη και ωρίμανση καθώς κινούνται από τη γέννηση στο θάνατο. Οπότε η ασθένεια αντιπροσωπεύει μία αλλαγή για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο πρέπει να αναφερθεί ότι για όσους πάσχουν από χρόνια ασθένεια ή αναπηρία, η αρχή εκκίνησης για την κατάσταση της υγείας είναι διαφορετική από αυτή που συνήθως αντιμετωπίζουμε οι περισσότεροι από εμάς. Σε κάθε περίπτωση, τόσο οι καλές όσο και οι άσχημες στιγμές στη ζωή αποτελούν δυνητικά πολύτιμες ευκαιρίες για την ανάπτυξη του ανθρώπινου πνεύματος και την επούλωση των εσωτερικών πληγών (9).

Υπάρχουν μερικές ασθένειες (πχ. ορισμένα είδη καρκίνου) που είναι μη θεραπεύσιμες και προοδευτικά ο ασθενής οδεύει με πλήρη γνώση προς το θάνατο. Σε τέτοιες καταστάσεις η «παρηγορητική» φροντίδα καλείται να στηρίξει τους ασθενείς και τις οικογένειες που βιώνουν τη «σκοτεινή πλευρά της ζωής» αγωνιζόμενοι να κατανοήσουν το νόημα και την αλήθεια. Ενώ οι θρησκευτικές πρακτικές προσφέρουν καθοδήγηση και στήριξη στους ασθενείς, υπάρχει και ένας σημαντικός αριθμός των ασθενών που δεν έχει μια ισχυρή θρησκευτική κοινότητα στην οποία να απευθυνθεί (9). Για εκείνους τους ασθενείς που εκφράζουν μία ισχυρή πνευματική τάση ή αίσθηση ότι «κάτι μεγαλύτερο» συμβαίνει ή κάποια «υψηλότερη δύναμη» καθορίζει κάποια πράγματα, ενθαρρύνεται η εξερεύνηση αυτών των συναισθημάτων και πεποιθήσεων μέσω των παραινέσεων των κληρικών ή άλλων μελών της διεπιστημονικής ομάδας παρηγορητικής φροντίδας, δίνοντας με αυτό τον τρόπο στήριγμα στους ασθενείς.

 

Ολιστική θεραπεία

Η ολιστική θεραπεία, που αναφέρεται επίσης ως συμπληρωματική ή εναλλακτική ιατρική, προσφέρει ένα σύνολο εργαλείων και φιλοσοφιών που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ευεξίας και της αίσθησης ισορροπίας του ατόμου (9). Πολλοί από τους τρόπους της ολιστικής ιατρικής προέρχονται από κλάδους όπως διαλογισμός, βελονισμός, αρωματοθεραπεία, μασάζ και συμπληρώματα διατροφής. Η χρήση του ολιστικού φαρμάκου στη Βόρεια Αμερική είναι ευρέως διαδεδομένη και συχνά οι ασθενείς δεν ενημερώνουν τον κλινικό ιατρό, φοβούμενοι ότι ιατροί θα απορρίψουν τη χρήση τους από τον ασθενή. Ωστόσο, εκτός από την αποτελεσματικότητά του στη μείωση των συμπτωμάτων που συνήθως εμφανίζουν οι ασθενείς που λαμβάνουν παρηγορητική φροντίδα (π.χ. ναυτία, πόνο, κατάθλιψη, υπαρξιακό άγχος), η ολιστική ιατρική προσφέρει τρόπους για να επιτύχουν οι ασθενείς μία ειρηνική και ήρεμη εσωτερική κατάσταση. Η ηρεμία που επιτυγχάνεται συχνά κατά τη διάρκεια της θεραπείας ολιστικής ιατρικής είναι παρόμοια με αυτή που παρατηρείται κατά τη βαθιά προσευχή. Σε μια τόσο υπερβατική ή μη τυπική κατάσταση της συνείδησης, πολλοί άνθρωποι βιώνουν νέες προσεγγίσεις για την κατανόηση της ζωής και των επιλογών τους. Έτσι, αυτές οι προσεγγίσεις διευκολύνουν τους ασθενείς να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτογνωσία, να ανταποκριθούν στις πνευματικές τους ανάγκες και να βρουν την εσωτερική τους ειρήνη (9).

Για να αποφασίσει εάν θα επιδιώξει την ολιστική θεραπεία, ο ασθενής έχει διάφορες επιλογές όπως ποιοι είναι οι στόχοι της αγωγής, τι είναι διαθέσιμο και τι προσιτό για εκείνον. Για παράδειγμα, πολλοί ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία για καρκίνο επιδιώκουν συμπληρωματική υποστηρικτική αγωγή για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων όπως ναυτία, κόπωση, πόνος και υπαρξιακό άγχος εξαιτίας της κατάστασής τους (10). Οι ασθενείς που εμφανίζουν νευροεκφυλιστικές διαταραχές μπορούν να αναζητήσουν οδηγίες τάι τσι για να βοηθήσουν τα προβλήματα ισορροπίας, ενώ εκείνοι με έκπτωση των νοητικών λειτουργιών μπορούν να επιλέξουν προσεγγίσεις βελτίωσης της κατάστασης συνείδησης και της μνήμης (πχ. με συμπληρώματα διατροφής) πέρα ​​από τις συμβατικές φαρμακολογικές επεμβάσεις (11). Οι ασθενείς με ψυχιατρικές παθήσεις μπορούν να επιλέξουν την ενεργειακή θεραπεία ή τις σαμανικές προσεγγίσεις ως πρόσθετα στην παραδοσιακή ψυχιατρική περίθαλψη (12).

 

Κίνδυνοι

Όπως σε όλα τα θέματα υγείας τίποτα δεν είναι χωρίς κίνδυνο. Τα κλασσικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη θεραπευτική έχουν περάσει από εκτεταμένες δοκιμές in vitro, σε προκλινικό στάδιο καθώς και πληθώρα κλινικών μελετών. Με αυτό τον τρόπο καθίσταται γνωστό το φαρμακολογικό προφίλ τους και μεταξύ άλλων οι τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες που μπορεί να εμφανίσουν. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς πέραν των κλασσικών φαρμάκων, χρησιμοποιούν και συμπληρώματα βοτάνων, αρκετές φορές χωρίς να ενημερώνουν τον θεράποντα ιατρό (13). Σε αυτές τις περιπτώσεις εκτιμάται πως η πιθανότητα αλληλεπιδράσεων με τα κλασσικά φάρμακα μπορεί να φτάσει το 86% των περιπτώσεων (14-16). Αυτό συνεπάγεται ότι τόσο οι ασθενείς, όσο και οι ιατροί πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί κατά την χρήση των βοτάνων και των συμπληρωμάτων διατροφής. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι το βαλσαμόχορτο (St. John’s wort) που χρησιμοποιείται συνήθως ως αντικαταθλιπτικό. Το βαλσαμόχορτο όμως επάγει ηπατική μικροσωμική ενζυμική δραστηριότητα (δηλαδή αύξηση του ηπατικού μεταβολισμού των φαρμάκων), ενισχύοντας έτσι την απομάκρυνση των φαρμάκων από το σώμα και μείωση της αποτελεσματικότητά τους.

 

Συμπεράσματα

Η χρήση των ολιστικών θεραπειών, ως πρόσθετη φροντίδα στους ασθενείς, αποτελεί μία συνήθη πρακτική για την αντιμετώπιση ορισμένων καταστάσεων όπως του πόνου, της ναυτίας, της κατάθλιψης, τη μείωση της ανορεξίας και τη βελτίωση της δυσκοιλιότητας (17,18). Επίσης το μασάζ έχει χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς με καρκίνο για την αντιμετώπιση του πόνου, του άγχους και της κατάθλιψης (19,20).

Κλείνοντας, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η βέλτιστη φροντίδα των ασθενών απαιτεί ένα συνδυασμό ενεργειών όπου θεωρώντας ως βάση την κλασσική ιατρική, να προστίθενται οι εναλλακτικές θεραπείες, πάντα βέβαια με τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντα ιατρού.

 

Βιβλιογραφία

  1. Puchalski C, Ferrell B, Virani R, et al. Improving the Quality of Spiritual Care as a Dimension of Palliative Care: The Report of the Consensus Conference. J Palliat Med 2009;12:885-904.
  2. Harding SR, Flannelly KJ, Galek K, et al. Spiritual care, pastoral care, and chaplains: trends in the health care literature. J Health Care Chaplain 2008;14:99-117.
  3. Proserpio T, Piccinelli C, Clerici CA. Pastoral care in hospitals: a literature review. Tumori 2011;97:666-71.
  4. Carey LB, Cohen J. The Utility of the WHO ICD-10-AM Pastoral Intervention Codings Within Religious, Pastoral and Spiritual Care Research. J Relig Health 2015;54:1772-87.
  5. Maschi D, Lipka M. Americans may be getting less religious, but feelings of spirituality are on the rise. Pew Research Center, 2016.
  6. Oppenheimer M. Examining the Growth of the ‘Spiritual but Not Religious’. NY Times. 2014 July 18, 2014.
  7. Barrie-Anthony S. ‘Spiritual but Not Religious’: A Rising, Misunderstood Voting Bloc. (No, they’re not just atheists.). The Atlantic 2014. Jan 14, 2014.
  8. Blumberg A. American Religion Has Never Looked Quite Like It Does Today: Based on these trends, the future of religion in America probably isn’t a church. The Huffington Post 2016. April 15, 2016.
  9. Steinhorn DM, Din J, Johnson A. Healing, spirituality and integrative medicine. Ann Palliat Med. 2017 Jul;6(3):237-247.
  10. Pdq Integrative A, Complementary Therapies Editorial B. Topics in Integrative, Alternative, and Complementary Therapies (PDQ(R)): Health Professional Version. PDQ Cancer Information Summaries. Bethesda (MD): National Cancer Institute (US), 2002.
  11. Uhlig T. Tai Chi and yoga as complementary therapies in rheumatologic conditions. Best Pract Res Clin Rheumatol 2012;26:387-98.
  12. Alcorn R. Healing Stories: My Journey from Mainstream Psychiatry Toward Spiritual Healing. Medina, OH. Perception Garden Press, 2010.
  13. Loquai C, Dechent D, Garzarolli M, et al. Risk of interactions between complementary and alternative medicine and medication for comorbidities in patients with melanoma. Med Oncol 2016;33:52.
  14. Singh D, Gupta R, Saraf SA. Herbs-are they safe enough? An overview. Crit Rev Food Sci Nutr 2012;52:876-98.
  15. Ben-Arye E, Samuels N, Goldstein LH, et al. Potential risks associated with traditional herbal medicine use in cancer care: A study of Middle Eastern oncology health care professionals. Cancer 2016;122:598-610.
  16. Alsanad SM, Howard RL, Williamson EM. An assessment of the impact of herb-drug combinations used by cancer patients. BMC Complement Altern Med 2016;16:393.
  17. Lau CH, Wu X, Chung VC, et al. Acupuncture and Related Therapies for Symptom Management in Palliative Cancer Care: Systematic Review and Meta-Analysis. Medicine (Baltimore) 2016;95:e2901.
  18. Chung VC, Wu X, Lu P, et al. Chinese Herbal Medicine for Symptom Management in Cancer Palliative Care: Systematic Review And Meta-analysis. Medicine (Baltimore) 2016;95:e2793.
  19. Ernst E. Massage therapy for cancer palliation and supportive care: a systematic review of randomised clinical trials. Support Care Cancer 2009;17:333-7.
  20. Falkensteiner M, Mantovan F, Muller I, et al. The use of massage therapy for reducing pain, anxiety, and depression in oncological palliative care patients: a narrative review of the literature. ISRN Nurs 2011;2011:929868.

- διαφήμιση -

Σχόλια
Φορτώνει...
* { display: none !important; } body, html { display: block !important; } #cpp-print-disabled { top: 0; left: 0; color: #111; width: 100%; height: 100%; min-height: 400px; z-index: 9999; position: fixed; font-size: 30px; text-align: center; background: #fcfcfc; padding-top: 200px; display: block !important; }